Higiena jamy ustnej u pacjentów wentylowanych mechanicznie – dlaczego jest tak ważna?

Higiena jamy ustnej u pacjentów przebywających na oddziałach intensywnej terapii (OIT) to znacznie więcej niż codzienna pielęgnacja. U osób poddawanych intubacji i wentylacji mechanicznej ma również istotne znaczenie w profilaktyce zapalenia płuc związanego z wentylacją mechaniczną (VAP – ventilator-associated pneumonia).

W jamie ustnej mogą gromadzić się bakterie, które w określonych warunkach przedostają się do dolnych dróg oddechowych. Dlatego regularna i prawidłowo przeprowadzana toaleta jamy ustnej jest ważnym elementem opieki nad pacjentem, szczególnie w warunkach intensywnej terapii.

Z myślą o potrzebach personelu medycznego na rynku dostępne są produkty do higieny jamy ustnej. Ich zastosowanie wspiera codzienną pielęgnację, stanowiąc element kompleksowej opieki nad pacjentem.

Dlaczego stan jamy ustnej ma znaczenie dla płuc?

W jamie ustnej i gardle gromadzą się drobnoustroje, które mogą tworzyć biofilm, czyli złożoną strukturę przylegającą do powierzchni zębów i błon śluzowych. U pacjentów wentylowanych mechanicznie istnieje ryzyko przedostawania się wydzieliny zawierającej drobnoustroje do dolnych dróg oddechowych, co może sprzyjać rozwojowi zapalenia płuc.

Intubacja i związane z nią ograniczenia naturalnych mechanizmów oczyszczania dróg oddechowych zwiększają znaczenie regularnej pielęgnacji jamy ustnej. Z tego powodu codzienna higiena, obejmująca między innymi mechaniczne oczyszczanie zębów, jest uwzględniana w zaleceniach dotyczących profilaktyki VAP.

Dlaczego samo płukanie jamy ustnej może nie wystarczyć?

Biofilm bakteryjny przylega do powierzchni i nie zawsze można go skutecznie usunąć za pomocą samego płynu. Istotną rolę odgrywa więc mechaniczne oczyszczanie, które pomaga usuwać nagromadzoną płytkę bakteryjną. Właściwie dobrane produkty do higieny jamy ustnej pomagają personelowi medycznemu realizować te czynności w ramach codziennej opieki nad pacjentem.

W codziennej higienie jamy ustnej

Skuteczna higiena jamy ustnej wymaga odpowiednio dobranych produktów, które ułatwiają personelowi medycznemu wykonywanie codziennych czynności pielęgnacyjnych. W zależności od wariantu produkty mogą łączyć funkcję mechanicznego oczyszczania z dodatkowymi rozwiązaniami, takimi jak system odsysania czy zastosowanie odpowiedniego preparatu. Pozwala to dobrać produkt do potrzeb pacjenta oraz procedur stosowanych w danej placówce.

Pielęgnacja jamy ustnej osoby leżącej

Szczoteczki do zębów służą do mechanicznego oczyszczania zębów i usuwania płytki nazębnej. Szczoteczki z odsysaniem umożliwiają jednoczesne szczotkowanie zębów, płukanie jamy ustnej i odsysanie wydzieliny. Posiadają regulację siły ssania oraz gąbkę na grzbiecie główki, która ułatwia oczyszczanie języka.

Środki antyseptyczne w zapobieganiu VAP

Wybór środka antyseptycznego powinien być zgodny z protokołem obowiązującym w danej placówce medycznej. W zależności od przyjętych procedur można zastosować preparaty zawierające chlorheksydynę, nadtlenek wodoru lub chlorek cetylopirydyniowy. Dobór preparatu powinien uwzględniać jego przeznaczenie, instrukcję używania oraz procedury stosowane w danej placówce.

Zestawy do higieny jamy ustnej osób leżących często posiadają szczoteczki do zębów albo gąbki. Gąbki służą do higieny dziąseł i śluzówki jamy ustnej, szczoteczki pozwalają na usuwanie biofilmu z zębów za pomocą tarcia. W części zestawów do higieny jamy ustnej można znaleźć płyn nawilżający i plastikowe kubeczki płukania jamy ustnej. Płyn, który ma właściwości nawilżające ma szczególne znaczenie, jeśli osoba leżąca ma otwarte lub półotwarte usta. Płyn do płukania pomaga nie dopuścić do przesuszenia błony śluzowej jamy ustnej.

Na co zwrócić uwagę podczas higieny jamy ustnej pacjenta?

Higiena jamy ustnej u pacjentów przebywających na oddziałach intensywnej terapii wymaga odpowiedniego doboru metod i produktów. Znaczenie ma nie tylko regularność wykonywanych czynności, ale również stan jamy ustnej pacjenta, jego potrzeby oraz stosowane procedury medyczne.

W przypadku pacjentów wentylowanych mechanicznie szczególnie ważne jest mechaniczne oczyszczanie zębów, kontrolowanie stanu błon śluzowych oraz usuwanie zalegającej wydzieliny zgodnie z obowiązującymi procedurami. Należy również uwzględnić bezpieczeństwo pacjenta i ryzyko aspiracji płynów. Dlatego czynności pielęgnacyjne powinny być wykonywane przez odpowiednio przeszkolony personel, z wykorzystaniem produktów przeznaczonych do danego zastosowania.

Higiena jamy ustnej jest ważnym elementem codziennej opieki nad pacjentami wentylowanymi mechanicznie. Odpowiednio dobrane akcesoria, stosowane zgodnie z przeznaczeniem i procedurami placówki, mogą ułatwiać wykonywanie czynności pielęgnacyjnych oraz organizację pracy personelu medycznego. Istotne jest również zadbanie o obszary twarzy podatne na odleżyny od rurki intubacyjnej.

Wygoda i organizacja pracy personelu medycznego

W dbaniu o zdrowie jamy ustnej i w celu uniknięcia problemów zdrowotnych zaintubowanych pacjentów czynnikiem, o którym warto pamiętać, jest wygoda personelu medycznego. Na rynku dostępne są różne zestawy do higieny jamy ustnej. Przy ich wyborze można uwzględnić komfort personelu medycznego, np. biorąc pod uwagę to jak przechowywać zestawy. Istotne jest też czy zestaw wskazuje kolejność pielęgnacji: różne elementy zestawu, przeznaczone na różne pory dnia mogą służyć np. do mycia zębów rano, mycia jamy ustnej gąbką w ciągu dnia. Wykonanie każdego etapu higieny w ciągu doby jest łatwiejsze, jeśli opakowanie "podpowiada" kolejność zastosowania środków higieny.